خوف ، مطالعه مىكند عدل الهى را ، و نهى مىكند از وعيد عقاب او . بعد مىفرمايد : رجاء ، داعى فضل حقّ جلّ و علاست ، و باعث حيات قلب است ، و خوف كه داعى عدل است ، باعث موت نفس است ؛ زيرا كه قلب ، از عالم فضل الهى است ، و رجاء به فضل ، باعث قوّت و حيات اوست ؛ و نفس ، متعلّق به عالم عدل الهى است ؛ و خوف از عدل ، باعث موت اوست . و نيز موت نفس ، باعث حيات قلب است ؛ زيرا كه نفس ، بحسب اقتضاى طبع ، ضدّ و خصم است با قلب ، و عايق و مانع است قلب را از طيران به عالم قدس ؛ و در موت نفس ، طيران مىكند قلب به عالم قدس ، و حيات مىيابد به فيض معرفت و رحمت پروردگار ، و به حيات قلب ، وصول عبد است به استقامت در عبوديّت ؛ زيرا كه حيات قلب ، به معرفت ربوبيّت است ، و معرفت به ربوبيّت ، باعث استقامت و كمال عبوديّت است . و بعد از ذكر فوائد خوف و رجاء ، مىفرمايد : اين دو ، ميزانى است كه اگر عبادت كند عبد حقّ تعالى را به اين ميزان ، گمراه نخواهد شد ، و به افراط و تفريط غرور و يأس گرفتار نمىشود ، و به مأمول خود كه نجات و فلاح ابدى ، و قرب جوار پروردگار است خواهد رسيد . بعد ، اسباب خوف از حقّ تعالى را بيان مىفرمايد ؛ اوّل : عدم علم عبد به آنكه ختم صحيفهء اعمال و ختم عمر ، به خير و سعادت است يا شقاوت ؛ چنان‌كه اهل عصمت عليهم السّلام پناه به حقّ تعالى از خواتيم « 54 » اعمال برده‌اند ، و طلب خير و سعادت در خاتمهء عمر كرده‌اند ، كه : « و اختم لنا بالخير و اختم لنا بالسّعادة » « 55 » ؛

--> ( 54 ) - خاتمه‌ها ، عواقب ( 55 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 236 سطر 1 رجوع شود .